BANDIRMA TİCARET BORSASI SALON SATIŞ İŞLEM AŞAMALARI

Müstahsil, ürününü Borsada satmak üzere kamyon veya traktör ile Borsamız avlusuna gelir. Sondalar vasıtası ile aracın değişik yerlerinden ürünün tamamını temsil edecek kadar numune alınıp, laboratuar içinde analizi yapılmak üzere hazır duruma getirilir.

Aynı zamanda, alınan ürünün bilgisayara aşağıdaki şekilde kayıtları yapılır.
- Aracın plakası
- Müstahsilin adı-soyadı
- Ürünün cinsi
- Ürünün tahmini miktarı
olmak üzere satışa sunmak için iki nüsha tanzim fişi düzenlenir.

Sırasıyla cihazlarda; hektolitre, rutubet, protein ve gluten tayini yapılır. Göz ile süne kontrolünden sonra tespit edilen analiz sonuçları bilgisayara işlenir. İşlenen bilgiler bilgisayar ağı vasıtasıyla satış salonundaki bilgisayarlarda satışa hazır duruma gelir.

1-Hektolitre Ağırlığı: 100 litre hacimdeki ürünün kg. cinsinden ağırlığı demektir. Kalite belirlemede en çok aranan özelliklerden biridir. Buğdayın un verimi ile doğrusal bir ilişkisi vardır. Tanenin şekli, büyüklüğü, sert veya yumuşak olması gibi pek çok faktör hektolitre ağırlığını etkiler.

2-Rutubet: Ürünün ihtiva ettiği su oranıdır. Ürünün depolanması , kalitenin korunmasında rutubet oranı büyük önem taşır. Ayrıca Buğdayın öğütülmesi aşamasında da önemlidir. Yüksek rutubet içeren ürünlerin kızışıp küflenmesi, çimlenerek bozulması ve böcek hücumuna uğraması daha kolaydır.
Rutubet tayini: HE 50 PFEUFFER cihazı ile yapılmaktadır.

3-Protein Tayini : Protein oranı ve kalitesi unun mamul yapımındaki potansiyelini gösteren en önemli faktör olarak kabul edilir. Buğdayın en kaliteli tahıl yapan özellik; endosperm proteinleri olan gliadin ve glutenin proteinlerinin su ile birleştiğinde kolloidal bir birleşik olan gluteni oluşturmaktadır. Laboratuarımızda protein tayini Kernelyzer cihazı ile yapılmaktadır. Bu cihaz NIT (Kızılötesi ışık emilimi) teknolojisi ile çalışmaktadır. Bu ışığın veya enerjinin bir kısmı analizi yapılan ürün tarafından emilir. Emilen enerji optik sistem tarafından ölçülür ve analitik sonuç biçiminde hesaplanır.

Kernelyzer cihazı ile Buğday ve Arpa yapılan diğer analizler.

BUĞDAY	ARPA
Protein	Protein
Rutubet	Rutubet
Gluten
Hektolitre

4-Süne Oranı: Belirli sayıdaki veya miktardaki buğdayın içinden tespit edilen emgili danelerin sağlam danelere oranıdır. Süne zararlıları tarlada başaktaki daneleri emerek yaptıkları zarar buğdayın işleme sırasındaki özellikle ekmekçilikte doğrudan kaliteyi etkilemektedir. Gluten yapısı bozulduğundan ekmekte istenilen kabarma sağlanamamaktadır. Emgi oranı arttıkça kalite düşmektedir. Emgi oranının düşük olması arzu edilir.

Gluten tayini: Buğday unu, su ile hamur haline getirildiğinde unun bileşiminde bulunan sabit proteinlerden gliadin ve glutenin suyu emerek şişer. Bu hamur %2 lik tuzlu su ile yıkandığında nişasta ve diğer proteinler su ile ortamdan ayrılır. Geriye gluten (Yaş öz) dediğimiz elastik bir madde kalır.

Hamurda yoğrulma sırasında ağ gibi bir yapı oluşturan gluten, fermantasyon sırasında maya tarafından ortama bırakılan CO2 gazının tutulması ve ekmeğin kabararak hacimli olmasını sağlar. Dolayısıyla buğdayda gluten miktarının yüksek olması arzu edilir.

Laboratuarımızda gluten analizi Glutomatik cihazı ile yapılmaktadır. 10 gr. Un filtre takılmış özel aparatına konur ve üzerine 4.8 cc saf su ilave edilerek cihazdaki yerine takılır. Cihazı çalıştırdıktan sonra özel su alma aparatı ile tuzlu suyu alıp 5 dakika süreyle yıkama işlemi yapar. Elastik yapıda yaş öz denilen gluten elde edilir.

Gluten index: Glutenin sağlamlığını belirlemede kullanılan bir yöntemdir. Glutomatik cihazından alınan yaş gluten, içinde özel elek bulunan kartuşuna yerleştirilir. 1 dakika süreyle 6000 devir/dakika santrifüje tabi tutulur. Elekten karşı tarafa geçen gluten sağlam olmayan diğer bir ifadeyle çürük gluteni ifade eder. Karşı tarafa geçmeyen sağlam glutenin Toplam glutene oranı index.’i vermektedir.

Gluten index =	Sağlam Gluten (elekten geçmeyen)	x 100
	Toplam Gluten

Sedimantasyon (Çökme Değeri): 3.2 gr. unun Brom Fenol çözeltisi ve Laktik Asit çözeltisiyle karışımı sonucu un, taneciklerinin gluten kalitesine göre şişmesi ve şişen taneciklerin belirli bir zaman içinde çöken miktarının ölçülmesidir.

Buğdayın gluten kalitesi hakkında bilgi veren önemli bir yöntemdir. Glutenin miktarı ve sağlamlığı sedimantasyon değerini doğrudan etkiler.

Ekmeklik unlarda sedimantasyon değerleri:

15 – 5	altında	ise	zayıf
16 – 24	arası		orta
25 – 35	arası		iyi
36	ve yukarısı		çok iyi

olarak değerlendirilir.

Gecikmeli Sedimantasyon: Özellikle buğdayda süne zararının olup olmadığının belirlenmesinde uygulanır. Ancak bazen süne zararı olmadığı halde gluteni sağlam olmayan yani indexi düşük unların da sedimi düşük çıkmaktadır. Gecikmeli sedimantasyon değeri normal sedimantasyonla aynı veya daha yüksek ise buğday kalitesinin iyi olduğu sonucuna varılır.

Gecikmeli sedimantasyonda belirli miktardaki un önce Brom Fenol çözeltisi ile muamele edildikten sonra 1 saat bekletilip daha sonra Laktik Asit çözeltisi ile muamele edilmesi ve belirli zaman içinde çökme miktarının tespit edilmesi esasına dayanır.

Salon da bir araya gelen alıcı ve satıcılar açık arttırma ile işlem yapma imkanı bulurlar.Burada satışa sunulan buğdayın laboratuarımızda, fiziksel ve kimyasal analizi yapılır.Analiz yoluyla ortaya çıkarılan özellikler alıcı ve satıcıların görebileceği şekilde elektronik ortamda panoya yansıtılır.Bu yöntem sayesinde ürünlerin daha sağlıklı bir şekilde alış verişi gerçekleşmektedir. Laboratuarda işlemi tamamlanmış numuneler satışı gerçekleştirilmek üzere satış salonumuzda bekletilir. Satış salonu görevlileri salonda bulunan tüm alıcılara numuneleri sıra ile gösterir.Alıcılar satış görevlilerinin getirmiş oldukları ürün numunelerini inceler. Alıcıların incelemeleri ve almaya karar vermeleri sonucunda satış görevlileri alıcı rakipler arasında iki alıcının da duyabileceği ses miktarı ile açık artırmayı gerçekleştirir. Bu işlem ürünün en yüksek fiyatı bulacağı ana kadar tüm alıcılar arasında gerçekleştirilir.

Satışa sunulan ürünün Satışı bittiğinde olmayınca ürünün satıldığı ilan edilir. Müstahsile, ürünün hangi firma tarafından alındığını ve fiyatı yüksek sesle açıklanır. Müstahsil de satışı kabul ettiğinde Memurumuz; satış fişini düzenler ve satış akdi gerçekleşmiş olur.

Numunenin bir kısmı, numune kesesine boşaltır ve üzerine Tanzim Fişinin bir nüshası,analiz sonuç kağıdını koyarak kesenin ağzını zımbalar. Numunenin diğer kısmı da, Borsamız tarafından mesai bitimine kadar Şahit Numune olarak saklanır. Müstahsile satış Tanzim fişi verilir; Müstahsil ürününü, sattığı firma deposuna teslim etmek için Satış Salonundan ayrılır.

Daha sonra gün sonu işlemleri ve borsamız satış salonunda oluşan fiyatlar borsamız tarafından çeşitli basın yayın organları aracılığı ile duyurulur.